ស្តាប់ ថតទុក Podcast
  • 00h00 - 01h00 GMT
    កម្មវិធីព័ត៌មាន 20/04 00h00 GMT
  • 06h00 - 07h00 GMT
    កម្មវិធីព័ត៌មាន 20/04 06h00 GMT
  • 12h00 - 13h00 GMT
    កម្មវិធីព័ត៌មាន 20/04 12h00 GMT

ហេតុការណ៍​ស្លាប់រង្គាល​នៃ​ជីវិត​និង​ការ​លេចមុខ​នៃ​សត្វ​ឌីណូស័រ

ហេតុការណ៍​ស្លាប់រង្គាល​នៃ​ជីវិត​និង​ការ​លេចមុខ​នៃ​សត្វ​ឌីណូស័រ
 
នៅ​ក្នុង​ប្រវត្តិ​នៃ​ភពផែនដី ត្រឹមតែ​ប្រមាណជាង ៥០០លា​ន​ឆ្នាំ​ចុងក្រោយ​នេះ មាន​ហេតុការណ៍​សម្លាប់​រង្គាល​ផុតពូជ​ជីវិត រហូតដល់​ទៅ ៥លើកឯណោះ Pixabay

នៅ​ក្នុង​នាទីប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក​របស់យើង នៅ​សប្តាហ៍​នេះ សេង ឌីណា សូម​បន្ត​​​​ធ្វើការ​រៀបរាប់ អំពី​ប្រវត្តិ​នៃ​ចក្រវាល​តទៅទៀត ដោយ​សូមលើកឡើង អំពីហេតុការណ៍​នៃ​ការ​ស្លាប់រង្គាល​នៃ​ជីវិត​លើ​ភពផែនដី និង​ការ​លេចមុខឡើង​នៃ​ពូជសត្វ​ដ៏​ល្បី​​មួយ នៅ​ក្នុង​ប្រវត្តិ​នៃ​ភពផែនដី គឺ​ពពួកសត្វ​ឌីណូស័រ។

នៅ​ប្រមាណ​ជា ៣០០លាន​ឆ្នាំមុន ជីវិត​នៅលើ​ភពផែនដី​របស់​យើង​បាន​វិវឌ្ឍ និង​រីកដុះដាល​នៅ​ស្ទើរតែ​គ្រប់​ទីកន្លែង រាប់ចាប់តាំងពី​​ទម្រង់​ជីវិត​ដ៏​តូចល្អិត​ដូចជា​បាក់តេរី រហូត​ដល់​ទម្រង់​ជីវិត​សាំញ៉ាំ ជឿនលឿន និងមាន​ទំហំ​ធំៗ​ជាច្រើន​ប្រភេទ, មានទាំង​សត្វ និង​រុក្ខជាតិ ហើយ​មានទាំង​ជីវិត​នៅ​ក្នុងទឹក និង​ជីវិត​នៅលើ​ដីគោក។ ក៏ប៉ុន្តែ ទីណា​ដែល​មាន​ជីវិត ទីនោះ​ក៏មាន​ដែរ សេចក្តីស្លាប់។

ការស្លាប់​ខ្លះ គឺ​ជា​ការ​ស្លាប់​ធម្មតា​ទៅ​តាម​វដ្ត​នៃ​ជីវិត ដែល​គេ​តែងតែ​និយាយ​ថា កើតចាស់ឈឺស្លាប់ ហើយ​ការ​ស្លាប់​នេះ​បាន​បន្សល់ទុក​នូវ​ផូស៊ីល​រហូត​ដល់​រាប់លាន​ឆ្នាំក្រោយ​មក​ទៀត ដោយខ្លះ​ជា​ផូស៊ីល​ដែល​រក្សា​​រូបរាង​ដើម​ឲ្យ​នៅ​ស្ថិតស្ថិរ​មក​ទល់​នឹង​ពេល​បច្ចុប្បន្ន ហើយ​ដែល​​អាច​ឲ្យ​យើង​សិក្សា​ពី​ប្រវត្តិ​នៃ​ជីវិត​លើ​ភពផែនដី​ ចំណែក​ឯ​ខ្លះ​ទៀត​ត្រូវ​​ប្រែប្រួល និង​​​វិវឌ្ឍ​ទៅ​ជា​ធនធាន​រ៉ែ​​ ដែល​យើង​អាច​​ទាញ​យក​មក​ប្រើ​ប្រាស់​ជា​វត្ថុធាតុដើម​​នៅ​ក្នុង​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ។

នៅលើដីគោក បណ្តា​រុក្ខជាតិ​ដែល​ស្លាប់​ទៅ ហើយ​ដែល​ត្រូវ​រង​នូវ​កម្តៅ និង​​វិទ្យុសកម្ម​ពី​ព្រះអាទិត្យ ក៏ដូចជា​រង​នូវ​សម្ពាធ​នៅ​ពេល​​ត្រូវ​​កប់​នៅ​ក្រោម​ដី​រាប់​លាន​ឆ្នាំ ក៏​ត្រូវ​ប្រែក្លាយ​ទៅ​ ជា​រ៉ែធ្យូងថ្ម ទុក​ឲ្យ​មនុស្ស​ជាតិ​យើង​ជីក​យក​មក​ប្រើប្រាស់ នៅ​ក្នុងរយៈពេល​រាប់រយលាន​ឆ្នាំ​ក្រោយ​មក​ទៀត។

ចំណែក​នៅ​ក្នុង​ទឹកសមុទ្រ​ឯណោះ​វិញ​ កាកសំណល់​​ដែល​បន្សល់​ទុក​ពី​ការ​ស្លាប់​នៃ​​រុក្ខជាតិ និង​សត្វសមុទ្រ​​​ត្រូវ​​ប្រមូលផ្តុំគ្នា​​​នៅ​ក្រោម​បាតសមុទ្រ ហើយ​រាប់លានឆ្នាំ​ក្រោយ​មក ក៏​​​​បង្កើត​ទៅ​ជា​រ៉ែប្រេងកាត ឬ​ឧស្ម័ន​ធម្មជាតិ។ ហេតុដូច្នេះ​ហើយ​បាន​ជាគេ​សង្កេតឃើញ​ថា ​ជង្រុក​​រ៉ែប្រេងកាត និង​ឧស្ម័នធម្មជាតិ​​ភាគច្រើន​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​បាតសមុទ្រ ឬ​​ខ្លះ​ទៀត ស្ថិត​នៅ​តាម​វាលខ្សាច់​ដែល​បច្ចុប្បន្ន​ជា​ដីគោក ក៏ប៉ុន្តែ ​កាល​ពី​រាប់​លាន​ឆ្នាំ​មុន​ធ្លាប់​ជា​បាតសមុទ្រ ឬ​បាតសមុទ្រ​ទឹកកក។

ដូច្នេះ គេ​អាច​និយាយ​បាន​ថា គ្រប់​ដុំ​ធ្យូងថ្ម​ដែល​​មនុស្ស​យើង​យកមក​ប្រើ​នៅ​តាម​រោងចក្រ ឬ​យក​ទៅ​​ផលិត​អគ្គិសនី​ប្រើប្រាស់, រាល់​តំណក់ប្រេង​ដែល​យើង​ចាក់​នៅ​ក្នុង​ឡាន ឬ​ម៉ូតូ, កៅស៊ូ​ដែល​យើង​យក​មក​ក្រាល​ធ្វើ​ផ្លូវ​ថ្នល់... ទាំងអស់​នេះ សុទ្ធតែ​មាន​ប្រភព​ដើម​​ចេញ​ពី​ការស្លាប់​​នៃ​ជីវិត​សត្វ និង​រុក្ខជាតិ តាំង​ពី​រាប់​លាន​ឆ្នាំ​មុន​។

ក្រៅពីការ​ស្លាប់​ទៅតាម​វដ្តនៃ​ជីវិត​ជា​ធម្មតា​នេះ ក៏មាន​ដែរការ​ស្លាប់រង្គាល ​រហូតធ្វើ​ឲ្យ​​ផុតពូជសត្វ​និង​រុក្ខជាតិ​មួយផ្នែក​ធំ​លើ​ភពផែនដី ហើយ​នៅ​ក្នុង​ប្រ​វត្តិ​នៃ​ភពផែនដី​របស់​យើង​នេះ ហេតុការណ៍​នៃ​ការ​ស្លាប់​រង្គាល​ផុតនៃ​ជីវិត​សត្វនិង​រុក្ខជាតិ​នេះ មិនមែន​កើតឡើង​តែ​ម្តងនោះដែរ តែ​វា​បាន​កើតឡើង​ជាច្រើន​ដង ដោយ​មាន​ទំហំ និង​វិសាលភាព​ធំតូច​ខុសៗគ្នា។

អ្នក​វិទ្យាសាស្រ្ត​បាន​រកឃើញ​ថា នៅ​ក្នុង​ប្រវត្តិ​នៃ​ភពផែនដី​របស់​យើង ត្រឹមតែ​រយៈពេល​​ប្រមាណ​ជាង ៥០០លាន​ឆ្នាំ​ចុងក្រោយ​នេះ ​ហេតុការណ៍​ស្លាប់​ផុតពូជនៃ​ជីវិត​ក្នុងកម្រិត​ខ្ពស់​​​​ចម្បងៗ បាន​កើតមាន​ឡើង​ រហូត​ដល់​ទៅ ៥លើក​ឯណោះ គឺ​លើកទី១ នៅ​ប្រមាណ​ជា ៤៥០លាន​ឆ្នាំ​មុន, លើកទី២ នៅ​ប្រមាណ​ជា ៣៧០លាន​ឆ្នាំ​មុន, លើកទី៣ នៅ​ប្រមាណ​ជា ២៥០លាន​ឆ្នាំ​មុន, លើកទី៤ នៅ​ប្រមាណ​ជា ២០០លាន​ឆ្នាំ​មុន និង​លើកទី៥ នៅ​ប្រមាណ​ជា ៦៦លាន​ឆ្នាំ​មុន។

នៅ​ក្នុង​ចំណោម​ហេតុការណ៍​​ធំៗ​ទាំង ៥​លើក​នេះ ហេតុការណ៍​ស្លាប់​រង្គាល​លើកទី៣ នៅ​ប្រមាណ​ជា ២៥០លាន​ឆ្នាំ​មុន ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់ទុក​ថា​ជា​ ការ​ស្លាប់​ផុត​ពូជសត្វ​ដ៏​ធំ​សម្បើម​ជាងគេ​បង្អស់​ នៅ​ក្នុង​ប្រវត្តិ​នៃ​ភពផែនដី ហើយ​ដែល​គេ​ឲ្យ​ឈ្មោះ​តាម​ភាសា​អង់គ្លេស​ថា « Great Permian Extinction »។

រហូតមកទល់​នឹង​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ អ្នក​វិទ្យាសាស្រ្ត​នៅតែ​មិន​ទាន់​អាច​កំណត់​បាន​ច្បាស់លាស់​នៅឡើយទេ​ថាតើ​អ្វីទៅជា​ដើម​ហេតុ ដែល​នាំ​ឲ្យ​មាន​ការ​ស្លាប់​រង្គាល​នេះ ? សម្មតិកម្ម​មួយ​ចំនួន​ត្រូវ​បាន​អ្នក​វិទ្យាសាស្រ្ត​លើកឡើង ដោយខ្លះ​ថា វា​បណ្តាល​មក​ពី​ការ​ធ្លាក់​អាចម៍ផ្កាយ​ ខ្លះថា​មក​ពី​ការផ្ទុះភ្នំភ្លើង ខ្លះ​​​ថា​មក​ពី​ការប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ រីឯខ្លះ​ទៀត​ថា វាមិនមែន​កើតឡើង​ដោយសារ​តែ​មូលហេតុ​ណា​តែមួយ​នោះទេ តែ​អាច​បណ្តាល​មក​ពី​​មូលហេតុច្រើន​គួបផ្សំគ្នា។

ទោះជាយ៉ាងណា បើទោះបីជា​គេ​មិន​អាច​ដឹងប្រាកដ​អំពី​មូលហេតុ ប៉ុន្តែ​គេ​ដឹង​ថា ហេតុការណ៍​នេះ​បាន​បណ្តាល​ឲ្យ​​ជីវិត​នៅលើ​ដីគោក​ប្រមាណ​ជា ៧០% ត្រូវ​ស្លាប់​ផុតពូជ។ ចំណែក​ឯ​​ជីវិត​នៅ​ក្នុង​សមុទ្រ​វិញ ត្រូវ​ស្លាប់​ផុតពូជ​អស់​​រហូតដល់​ទៅ ៩៦%

ឯណោះ។ ក៏ប៉ុន្តែ ទោះជាយ៉ាងនេះ​​ក៏ដោយ ជីវិត​ក៏​មិន​ត្រូវ​បានរលាយសូន្យ​ ​បាត់មុខ​ពី​ភពផែនដី​ទាំងស្រុង​នោះដែរ។

តាមការពិត​ទៅ គេ​សង្កេតឃើញ​ថា នៅ​ក្នុង​​គ្រប់​ហេតុការណ៍​ស្លាប់​​ផុតពូជ​​នៃ​ជីវិត ដែល​កើតមាន​ឡើង នៅ​ក្នុង​ប្រវត្តិ​នៃ​ភពផែនដី​របស់​យើង ជីវិត​មិនដែល​ត្រូវ​ស្លាប់​ផុតពូជ​បាត់មុខ​ទាំងស្រុង​ពី​ភពផែនដី​នោះទេ។ ហេតុការណ៍​ស្លាប់​រង្គាល ដែល​គេ​ហៅ​ថា Great Permian Extinction កាល​ពី​២៥០លាន​ឆ្នាំ​មុន​នេះ ក៏​មិន​ខុស​ពី​ហេតុការណ៍​ស្លាប់​រង្គាល ៤លើក​ផ្សេងទៀត​នោះដែរ។ បើទោះបីជា​ពូជ​សត្វ​និង​រុក្ខជាតិ រហូតដល់​ទៅ ៩០% ត្រូវ​ស្លាប់​ផុតពូជក៏ដោយ ក៏ប៉ុន្តែ ជីវិត​​លើ​ភពផែនដី​របស់​យើង​នេះ​នៅតែ​អាច​បន្ត​សម្របខ្លួន និង​វិវឌ្ឍ​ទៅមុខ, ពូជសត្វចាស់​ត្រូវ​ស្លាប់​ផុតពូជ បើក​ផ្លូវ​ឲ្យ​ពូជសត្វថ្មី​អាច​រីកលូតលាស់​ឡើង... ហើយ​​​ពូជសត្វ​ថ្មី​​ដែល​ចាប់​ផ្តើម​រីកលូតលាស់​ខ្លាំង​ ​នៅ​ពេលនោះ គឺ​ពពួកសត្វ​ឌីណូស័រ។

ឌីណូស័រ ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់ទុក​ថា​ជា​ពូជសត្វ ដែល​ស្គាល់​នូវ​ជោគជ័យ​ខ្លាំងជាងគេ នៅ​ក្នុង​ប្រវត្តិ​នៃ​ជីវិត​លើ​ភពផែនដី។ នៅ​ក្នុង​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ យើង​អាច​និយាយ​បាន​ថា មនុស្សជាតិ​យើង គឺ​ជា​ពូជ​ដែល​មាន​បញ្ញា​ខ្ពស់​លុបលើ​ពូជសត្វ​ផ្សេងទៀត​ទាំងអស់​ ដែល​អាច​ឲ្យ​យើង​ធ្វើ​ជា​ម្ចាស់​ត្រួតត្រា​ភពផែនដី​ទាំងមូល។

ក៏ប៉ុន្តែ មនុស្សជាតិ​យើង​ទើប​នឹង​មាន​វត្តមាន​លើ​ភពផែនដី​នេះ​បាន​ត្រឹមតែប្រមាណ​ជា ២០ម៉ឺន​ឆ្នាំ​ចុងក្រោយ​នេះ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ ដែល​នេះ​គឺ​ជា​រយៈពេល​មួយ​ខ្លី​ខ្លាំងណាស់ ប្រើធៀប​នឹង​សករាជ​នៃ​សត្វ​ឌីណូស័រ ដែល​បាន​​​គ្រប់គ្រង​ភព​ផែនដី​របស់​យើង​ នៅ​ក្នុង​រយៈពេល​រហូត​​ដល់​ទៅ​​ប្រមាណ​ជា ១៦០លាន​ឆ្នាំ​ឯណោះ។ លើសពីនេះ​ទៅទៀត គ្រប់អ្ន​កវិទ្យាសាស្រ្ត​ទាំងអស់​សុទ្ធតែ​បាន​ឯកភាព​គ្នា​ជា​ឯកច្ឆន្ទ​ថា បើ​សិន​ជា​សត្វ​ឌីណូស័រ​មិន​ស្លាប់​ផុតពូជ​បាត់ទាំងស្រុង​ពី​ភពផែនដី​យើង​ទេនោះ មនុស្សជាតិ​យើងនេះ​​ក៏​ប្រាកដ​ជា​គ្មាន​ឱកាស​នឹង​អាច​លេចមុខ​ឡើង​បាន​នោះដែរ៕

  • ជីវិត​លើ​ភពផែនដី​ក្រោយ​ការ​ស្លាប់​ផុតពូជ​នៃ​សត្វ​ឌីណូស័រ

    ជីវិត​លើ​ភពផែនដី​ក្រោយ​ការ​ស្លាប់​ផុតពូជ​នៃ​សត្វ​ឌីណូស័រ

    នៅ​ក្នុង​នាទីប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក​របស់យើង នៅ​សប្តាហ៍​នេះ សេង ឌីណា សូម​បន្ត​​​​ធ្វើការ​រៀបរាប់ អំពី​ប្រវត្តិ​នៃ​ចក្រវាល​តទៅទៀត ដោយ​សូមលើកឡើង អំពី​ការ​​​ចាប់ផ្តើម​បើក​ទំព័រ​​​នៃសករាជ​​ថ្មី​នៅ​ក្រោយ​ការ​ស្លាប់​ផុតពូជ​នៃ​ពពួក​សត្វ​ឌីណូស័រ …

  • ហេតុការណ៍​ដែល​នាំឲ្យ​សត្វឌីណូស័រ​ត្រូវ​ស្លាប់​ផុតពូជ​ពី​ភពផែនដី

    ហេតុការណ៍​ដែល​នាំឲ្យ​សត្វឌីណូស័រ​ត្រូវ​ស្លាប់​ផុតពូជ​ពី​ភពផែនដី

    នៅ​ក្នុង​នាទីប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក​របស់យើង នៅ​សប្តាហ៍​នេះ សេង ឌីណា សូម​បន្ត​​​​ធ្វើការ​រៀបរាប់ អំពី​ប្រវត្តិ​នៃ​ចក្រវាល​តទៅទៀត ដោយ​សូមលើកឡើង អំពី​​ហេតុការណ៍ ដែល​នាំ​ទៅដល់​ការ​ស្លាប់​ផុតពូជ​នៃ​សត្វឌីណូស័រ …

  • សករាជ ១៦០លានឆ្នាំ នៃសត្វឌីណូស័រ

    សករាជ ១៦០លានឆ្នាំ នៃសត្វឌីណូស័រ

    នៅ​ក្នុង​នាទីប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក​របស់យើង នៅ​សប្តាហ៍​នេះ សេង ឌីណា សូម​បន្ត​​​​ធ្វើការ​រៀបរាប់ អំពី​ប្រវត្តិ​នៃ​ចក្រវាល​តទៅទៀត ដោយ​សូមលើកឡើង អំពីសករាជ​នៃ​សត្វ​ឌីណូស័រ …

  • ការរីកដុះដាលនៃជីវិតលើភពផែនដី​ក្រោយ​យុគសម័យទឹកកក

    ការរីកដុះដាលនៃជីវិតលើភពផែនដី​ក្រោយ​យុគសម័យទឹកកក

    នៅ​ក្នុង​នាទីប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក​របស់យើង នៅ​សប្តាហ៍​នេះ សេង ឌីណា សូម​បន្ត​​​​ធ្វើការ​រៀបរាប់ អំពី​ប្រវត្តិ​នៃ​ចក្រវាល​តទៅទៀត ដោយ​សូមលើកឡើង អំពី​​ការរីកដុះដាល​នៃ​ជីវិតលើភពផែនដី …

  • ការកកើត​ជីវិត​លើ​ភពផែនដី

    ការកកើត​ជីវិត​លើ​ភពផែនដី

    នៅ​ក្នុង​នាទីប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក​របស់យើង នៅ​សប្តាហ៍​នេះ សេង ឌីណា សូម​បន្ត​​​​ធ្វើការ​រៀបរាប់ អំពី​ប្រវត្តិ​នៃ​ចក្រវាល​តទៅទៀត ដោយ​សូមលើកឡើង អំពី​ការកកើតនៃ​ជីវិត​លើភពផែនដី។

  • ការកកើត​ភពផែនដី

    ការកកើត​ភពផែនដី

    នៅ​ក្នុង​នាទីប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក​របស់យើង នៅ​សប្តាហ៍​នេះ សេង ឌីណា សូម​បន្ត​​​​ធ្វើការ​រៀបរាប់ អំពី​ប្រវត្តិ​នៃ​ចក្រវាល​តទៅទៀត ដោយ​សូមលើកឡើង អំពី​ការចាប់កំណើត​នៃ​ភពផែនដីរបស់​យើង។

  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. ...
  5. បន្ទាប់ >
  6. ចុងក្រោយ >
កម្មវិធីផ្សាយផ្សេងទៀត
 
សូមអភ័យទោស យើងមិនអាច​ភ្ជាប់​ទៅ​ទំព័រ​ដែល​លោកអ្នក​ស្នើសុំ​បានទេ