ស្តាប់ ថតទុក Podcast
  • 00h00 - 01h00 GMT
    កម្មវិធីព័ត៌មាន 17/08 00h00 GMT
  • 06h00 - 07h00 GMT
    កម្មវិធីព័ត៌មាន 17/08 06h00 GMT
  • 12h00 - 13h00 GMT
    កម្មវិធីព័ត៌មាន 17/08 12h00 GMT

អាហារ​ និង​ ប្រជាធិបេតេយ្យ​​ ( Traçabilité de la démocratie)​

 អាហារ​ និង​ ប្រជាធិបេតេយ្យ​​ ( Traçabilité de la démocratie)​
 
លោក ឆាយ ហុកផេង បណ្ឌិត​ច្បាប់ និង​ជា​ចៅក្រម​ផ្នែក​ព្រហ្មទណ្ឌ នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​បារាំង RFI/Chhay Hoc Phéng

នៅ​ក្នុង​នាទី​ខ្ញុំ​និយាយ​ពីរភាសា​របស់យើង នៅ​សប្តាហ៍​នេះ លោក ឆាយ ហុកផេង សូម​ធ្វើ​អត្ថាធិប្បាយ​ជុំវិញ​ប្រធានបទ « អាហារ​និង​ប្រជាធិបតេយ្យ​ » (Traçabilité  de la démocratie)។

១-ប្រិយមិត្តស្តាប់​ជាទី​មេត្រី បើ​ខ្ញុំ​បកប្រែ​ត្រង់​ធ្លូ​ពី​បារាំង​មក​ខ្មែរ « រស់​ជាតិ​និង​ព័ណ៌​ទាំង​ឡាយ​វា​នៅ​ក្នុង​ធម្មជាតិ » Le goût et les couleurs sont dans la nature ​គឺ​ជា​វិធី​មួយ​ដូច​ម៉ាស៊ីន​កិន​ spaghetti ដែល​កិន​បន្ទះ​ស្រទាប់​ម្សៅ​ពី​សំប៉ែត​ទៅ​ជា​មូល​ទ្រវែង​តែ​ប៉ុណ្ណោះ គឺ​ថា វា​គ្មាន​រស់​ជាតិ​ប្លែក​គ្នា​ទេ​នៅ​ពេល​ដាក់​ចូល​ក្នុង​មាត់ នេះ​ក៏​ដូច​ការ​បក​ប្រែ​ភាសា​”​ត្រង់​ធ្លូ​ បែប​ខាង​លើ​នេះ ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​អ្នក​ស្តាប់​នឹក​ស្មាន​ថា​ ខ្លួន​ជា​មនុស្ស​ល្ងង់​ដោយ​ពុំ​បាន​យល់​ន័យ​សេចក្តី តែ​តាម​ការ​ពិត គឺ​អ្នក​បក​ប្រែ​ទេ​ដែល​​ល្ងង់​ក្រៃលែង​ដោយ​គាត់​មិន​បាន​ស្វែង​រកន័យ​នៃ​ពាក្យ​មក​បក​ប្រែ​ឲ្យ​គេ​បាន​យល់​ផង។ រី​ឯ​រស់​ជាតិ​អាហារ​ខ្មែរ ក៏​ដូច​គ្នា​ដែរ ដរាបណា​គេ​មិន​រក​វិធី​ផ្សំ​គ្រឿង​តម្រូវ​មាត់​ជន​បរទេស​ទេ ភ្ញៀវ​ទាំង​នេះ ពិបាក​នឹង​ទទួល​យក​មក​បរិភោគ​ណាស់​។ ឧទ្ទាហរណ៍ ម្ហូប​ដែល​ផ្សំ​គ្រឿង​កាពិក​ឬ​ប្រហុក​ជាអាទិ៍។ ចំណែក​ឯ​ម្ហូប​នយោបាយ​ដែល​សព្វថ្ងៃ​គេ​កោត​សរសើរ​ប្រជាធិបតេយ្យ តើ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​​ក្រីក្រ​វា​មាន​ប្រជាធិបតេយ្យ​កំរឹត​ណា​ដែរ ?

Adapter un Plat traditionnel pour plaire au palais étranger n’est pas chose facile. Tout d’abord la conscience culinaire de ne pas le faire. Dans l’exemple ci-dessus cité à propos de la traduction, l’on sait pertinement que traduire c’est trahir, d’où un effort s’impose pour rendre la traduction compréhensive. Personnellement je suis partisan de l’effort dans la transmission de la saveur . Cet effort s’explique par le dosage d’un ingrédient supposé nouveau ou insupportable par le nouveau consommateur. Par exemple, un plat de salade de papaye traditionnel épicé ne passe jamais dans le Palais français ou japonais.

២-​បាន​ន័យ​ថា គេ​ដាក់​ម្ទេស​តិច​បំផុត​ក្នុង​ញាំ ល្ហុង​របៀប​ថៃ ដែល​មើល​ទៅ​ឃើញ​ក្រហម​ពេញ​ចាន​នោះ។ បើ​ស្តី​អំពី​គ្រឿង​គ្រៅ​សុទ្ធ​សាធ​វិញ មាន​ ស្លឹក​គ្រៃ ល្មាត ខ្ជាយ ប្រហុក​ខ្ទិះដូង កាពិក​។ល។​នេះ​វា​ធ្វើ​ឲ្យ​រស់​ជាតិ​នៃ​ម្ហូប​ប្រែ​ខុស​ស្រឡះ​ប្រសិន​បើ​គ្មាន​គ្រឿងគ្រៅ​ណា​មួយ​គឺ​ថា​ផ្ទុយ​អំពី​ម្ទេស​​ដែល​គ្រាន់តែ​ជា​ឧបករណ៍​កំដរ​ការ​ទំពារ​ស៊ី ដែល​មិន​ញ៉ាំង​ឲ្យ​រស់​ជាតិ​នៃ​ញាំល្ហុង ​វា​ប្រែ​ទៅ​ជា​ភ្លាវ ​ឬ​ខ្វះ​រស់​ជាតិ​នោះ​ទេ។​

A l’origine de l’art culinaire il y a d’abord l'art  de tuer le poisson chez les japonnais il en est de même dans la tuerie des vâches en Europe. On parle de «bête heureuse chaire tendre » « Veaux élevés sous leur mère « etc.. Ces viandes à l’instar du poisson « ikejime » coûte 10 à 20 % plus chères que les viandes ou les poissons dits traditionnels. Mais attention, l’étiquette ikejime ne fait pas tout.Le consommateur doit observer l’aspect « heureux » ou « stressé » du poisson . Dans le 1er cas c’est un poisson tué à la japonais dite ikejime , dans le second c’est une escroquerie . « Vâche heureuse » « Poisson calme « . Soit heureux pour que je te mange !

៣-​ពាក្យជប៉ុន អ៊ីគេជីមេ មក​ពី​ពាក្យ​ផ្សំគ្នា​ពីរ។

ទី១ គឺ​ពាក្យ​ “​អ៊ីគីបុ” Ikiru » បាន​ន័យថា​នៅ​រស់​រវើក​នៅ​ឡើយ។ ទីពីរ​គឺ​ពាក្យ “ ស៊ីមេបុ” Shimeru  បាន​ន័យថា​សម្លាប់​គឺ​សម្លាប់​ទាំង​រស់​រួច​ហើយ​គេ​ហាន់​សាច់​ត្រី​ភ្លាមៗ ហូប​ទាំងឆៅ​មិន​បាច់​ចំអិន។ ពន្យល់​តាម​ជីវសាស្ត្រ គឺ​ថា​ត្រី​ដែល​”នៅ​រស់​ស្រួល”​មិន​ភ័យ​ស្លន់ស្លោរ គឺ​ជា​ត្រី​ល្អ​ហូប​ទៅ​វា​ឆ្ងាញ់ ត្បិត​អី​កំរិត​ជាតិ​គីមី​មួយ​នៅ​ក្នុង​សាច់​វា ហៅ​ថា adénosine Triphosphate ​វា​នៅ​មាន​ច្រើន​ក្នុង​សាច់​ដែល​នៅ​សំរាក​ស្រួល មិន​បាន​ចំណាយ​ថាមពល​រត់​ពី​នេះ​ទៅ​នោះ បំរុង​នឹង​គេច​ឲ្យ​ផុត​ពី​ដៃ​ពេជឃាត។

បើ​ស្តី​អំពី​សារជាតិ​នៃ​របប​ប្រជាធិបតេយ្យ​ដែល​ប្រជាពលរដ្ឋ​ទៅ​បោះ​ឆ្នោត​ទាំង​ភ័យ​ខ្លាច​ខ្លះ​ទៀត​ក៏​រត់​​ប្រសេច​ប្រសាច ភៀសខ្លួន លាក់​ខ្លួន ជាតិ​ adénosine triphosphate ​ហៅ​កាត់​ថា ជា​ជាតិ ATP​នៃ​ប្រជាធិបតេយ្យ វា​ចុះ​អន់​ខ្សោយ បណ្តាល​ឲ្យ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ក្លាយ​ទៅ​ជា​លិទ្ធិ​មួយ ​អស់​រស់​ជាតិ​ឆ្ងាញ់​”។​នេះ​មិន​និយាយ​ដល់​ការ​សម្លាប់​គ្នា​ផង។​

Le paradoxe se trouve au sein même de l’ONU exigeant dans sa charte la qualité de pays démocratique pour qu’un Etat puisse y être admise. Or , à y regarder de près l’on se rappelle que durant les années 80 , le régime Khmer rouge a conservé le siège de représentant du Cambodge à l’ONU . Adire vrai, la « saveur démocratique » de certains Etats membres de l’ONU est fade.

៤-លិទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ប្រៀបបាន​នឹង​ម្ហូប​ទិព​មួយ​ដែល​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​ពពួក​ទេវតា​នៅ​ឯ​បច្ចិម​ប្រទេស។ រីឯ​ក្រុម​ទេវតា​នៃ​ប្រទេស​ក្រីក្រ ក៏​ធ្វើ​តាម​គ្នា​តៗ​​រៀង​រហូត​មក។​

ព្រះសមណគោតម ទ្រង់​បាន​ត្រាស់​ប្រដៅ​ថា ការ​ស្រេក​ឃ្លាន​របស់​បុគ្គល ជា​រោគា ដ៏​ធំ​មួយ​ ជិឃច្ឆាបរមំ រោគា សង្ខារា បរមាទុក្ខា ឯតំ ពាត្វា យថភូតំ​ និព្វានំ បរមំសុខំ។

ដរាបណា​គ្មាន​អាហារ​នៅ​ក្នុង​ពោះ ទោះបី ស្តាប់​ធម្មទេសនា ក៏​មិន​អាច​ធ្វើ​ឲ្យ​ចំរើន​បញ្ញា​បាន​ដែរ។ ​រីឯ​ភាព​ចំរុង​ចំរើន​នៃ​របប​ប្រជាធិបតេយ្យ​ក៏​មិន​ខុស​គ្នា​ដែរ។​

Dans certains cas à force de scruter la traçabilité de la démocratie on y voit forcément une insuffisance voix une tromperie certaine .

Merci chers auditeurs d’avoir écouté . Au revoirt et à bientôt.

  • ប្រវត្តិលុយខ្មែរ (Histoire monétaire khmère)

    ប្រវត្តិលុយខ្មែរ (Histoire monétaire khmère)

    នៅ​ក្នុង​នាទី​ខ្ញុំ​និយាយ​ពីរភាសា​របស់យើង នៅ​សប្តាហ៍​នេះ លោក ឆាយ ហុកផេង សូម​ធ្វើ​អត្ថាធិប្បាយ​ អំពី "ប្រវត្តិលុយខ្មែរ" (Histoire monétaire khmère)។

  • គុកកាមកិលេស (Des périples pénitentiaires)

    គុកកាមកិលេស (Des périples pénitentiaires)

    នៅ​ក្នុង​នាទី​ខ្ញុំ​និយាយ​ពីរភាសា​របស់យើង នៅ​សប្តាហ៍​នេះ លោក ឆាយ ហុកផេង សូម​ធ្វើ​អត្ថាធិប្បាយ​ ជុំវិញ​ប្រធានបទ "គុកកាមកិលេស" (Des périples pénitentiaires)។

  • ក្បត់ហើយ​ក្បត់ទៀត (Triple trahison)

    ក្បត់ហើយ​ក្បត់ទៀត (Triple trahison)

    នៅ​ក្នុង​នាទី​ខ្ញុំ​និយាយ​ពីរភាសា​របស់យើង នៅ​សប្តាហ៍​នេះ លោក ឆាយ ហុកផេង សូម​ធ្វើ​អត្ថាធិប្បាយ​ ជុំវិញ​ប្រធានបទ "ក្បត់ហើយក្បត់ទៀត" (Triple trahison)។

  • ខកចិត្ត (La déception)

    ខកចិត្ត (La déception)

    នៅ​ក្នុង​នាទី​ខ្ញុំ​និយាយ​ពីរភាសា​របស់យើង នៅ​សប្តាហ៍​នេះ លោក ឆាយ ហុកផេង សូម​ធ្វើ​អត្ថាធិប្បាយ​ អំពី​ការ​ខកចិត្ត (La déception)។

  • ទំនៀមចាស់ ទំលាប់ថ្មីនៃច្បាប់ ( Vérité ici  ici bas erreur au-delà )

    ទំនៀមចាស់ ទំលាប់ថ្មីនៃច្បាប់ ( Vérité ici ici bas erreur au-delà )

    នៅ​ក្នុង​នាទី​ខ្ញុំ​និយាយ​ពីរភាសា​របស់យើង នៅ​សប្តាហ៍​នេះ លោក ឆាយ ហុកផេង សូម​ធ្វើ​អត្ថាធិប្បាយ​ជុំវិញ​ប្រធានបទ គឺ “ទំនៀមចាស់​ទំលាប់ថ្មី​នៃច្បាប់​ (Vérité ici bas ,erreur …

  • កុំជុះតាមដំរី កុំមានសម្តីអសុរោះ (Copier-Coller une idéologie)

    កុំជុះតាមដំរី កុំមានសម្តីអសុរោះ (Copier-Coller une idéologie)

    នៅ​ក្នុង​នាទី​ខ្ញុំ​និយាយ​ពីរភាសា​របស់យើង នៅ​សប្តាហ៍​នេះ លោក ឆាយ ហុកផេង សូម​ធ្វើ​អត្ថាធិប្បាយ​ជុំវិញ​ប្រធានបទ គឺ “កុំជុះតាមដំរី កុំមានសម្តីអសុរោះ” (Copier-Coller une …

  • មានទោស​ពីព្រោះ​ធ្វេស​ប្រហែស​ (Faute de négligeance)

    មានទោស​ពីព្រោះ​ធ្វេស​ប្រហែស​ (Faute de négligeance)

    នៅ​ក្នុង​នាទី​ខ្ញុំ​និយាយ​ពីរភាសា​របស់យើង នៅ​សប្តាហ៍​នេះ លោក ឆាយ ហុកផេង សូម​ធ្វើ​អត្ថាធិប្បាយ​ជុំវិញ​ប្រធានបទ « មាន​ទោសពីព្រោះ​ធ្វេស​ប្រហែស​​» (Faute de négligeance)។

  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. ...
  5. បន្ទាប់ >
  6. ចុងក្រោយ >
កម្មវិធីផ្សាយផ្សេងទៀត
 
សូមអភ័យទោស យើងមិនអាច​ភ្ជាប់​ទៅ​ទំព័រ​ដែល​លោកអ្នក​ស្នើសុំ​បានទេ